Schizma Wschodnia

Poprawna odpowiedź

C

Wymaganie ogólne

1.1 Chronologia historyczna. Uczeń sytuuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w czasie oraz porządkuje je i ustala związki poprzedzania, równoczesności i następstwa.

Wymaganie szczegółowe

10.3 Bizancjum i Kościół wschodni. Uczeń wyjaśnia przyczyny i skutki rozłamu w Kościele w XI w.

Komentarz

Zadanie wymaga od ucznia wnikliwej analizy treści mapy wraz z legendą. Wszystkie zaproponowane odpowiedzi są związane ze znanymi uczniom wydarzeniami bądź okresami z historii religii. Odpowiedź A powinna się uczniom skojarzyć z pierwszymi wiekami chrześcijaństwa, odpowiedź B ze zmianami związanymi z powstaniem Islamu a odpowiedź D z wydarzeniami dotyczącymi reformacji. Wybór jednej z powyższych odpowiedzi będzie więc wskazywać na to, że uczeń podejmując decyzję o wyborze odpowiedzi nie przeanalizował odpowiednio mapy. Na mapie wyraźnie zaznaczono XI-wieczny podział Kościoła, jednak na wybór poprawnej odpowiedzi (C) powinna uczniów naprowadzić również analiza nazw państw ukazanych na mapie. W szczególności do odrzucenia wszystkich niepoprawnych odpowiedzi powinna uczniów skłonić obecność na mapie Księstwa Polskiego, a do wyeliminowania odpowiedzi D obecność Cesarstwa Bizantyjskiego. Sposobów ustalenia poprawnej odpowiedzi jest zasadniczo kilka i warto zachęcić uczniów do ich poszukiwania (np. obecność państw arabskich na półwyspie iberyjskim, czy plemion pogańskich na zachód od państwa Piastów, bądź funkcjonowanie poszczególnych biskupstw).

Poprawna odpowiedź

B

Wymaganie ogólne

2.1 Analiza i interpretacja historyczna. Uczeń wyszukuje oraz porównuje informacje pozyskane z różnych źródeł i formułuje wnioski.

Wymaganie szczegółowe

10.3 Bizancjum i Kościół wschodni. Uczeń wyjaśnia przyczyny i skutki rozłamu w Kościele w XI w.

Komentarz

Zadanie drugie sprawdza umiejętność analizy źródła, wyboru potrzebnych informacji i wyciągania odpowiednich wniosków na podstawie posiadanych przez ucznia wiadomości. Z prowadzonych przez Pracownię Historii IBE badań wynika, że uczniowie zaskakująco często zapominają, że termin “chrześcijanin” odnosi się nie tylko do członków kościoła rzymsko-katolickiego, lecz również do  wyznawców prawosławia i kościołów reformowanych. Właśnie błąd utożsamiania chrześcijaństwa wyłącznie z katolicyzmem popełniają uczniowie, którzy w tym zadaniu wskazują odpowiedź A. Wybór odpowiedzi C sugeruje, że uczniowie nie powiązali Kalifatu Kordobańskiego z kulturą islamu, a zatem słabo orientują się w tematach związanych z jej ekspansją. Wskazanie odpowiedzi D - a więc uznanie, że do wspólnoty chrześcijańskiej należały plemiona pogańskie (w tym w szczególności Prusowie i Litwini) pokazuje, że uczeń ma spore braki nie tyle w historii religii, co w historii politycznej Polski, jako że zarówno chrzest Litwy jak i chrystianizacja Prus są mocno z nią związane.

Poprawna odpowiedź

A

Wymaganie ogólne

2.3 Analiza i interpretacja historyczna. Uczeń wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe analizowanych wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych.

Wymaganie szczegółowe

10.3 Bizancjum i Kościół wschodni. Uczeń wyjaśnia przyczyny i skutki rozłamu w Kościele w XI w.

Komentarz

W zadaniu 3. uczeń jest proszony o wskazanie przyczyny przedstawionego na mapie podziału religijnego. Jego rozwiązanie wymaga zatem posłużenia się ustaleniami poczynionymi w przynajmniej jednym z wcześniejszych zadań - poprawne rozpoznanie okresu bądź wyznań zaznaczonych na mapie powinno prowadzić do udzielenia poprawnej odpowiedzi. W przeprowadzonym pilotażu najczęstszą nieprawidłową odpowiedzią wybieraną przez uczniów była odpowiedź D. Jest to znak, że uczniowie niemal mechanicznie wybierają postać Marcina Lutra jako „bohatera” zadań związanych z historią podziałów religijnych - a odpowiedzi na pytanie dokonują z pominięciem analizy źródła. Wybór odpowiedzi B wydaje się logicznym rozwiązaniem dla tych uczniów, którzy rozwiązując pierwsze zadanie doszli do wniosku, że przedstawiona na mapie sytuacja miała miejsce w I w. n.e. Niemniej jednak jej wskazanie świadczy o całkowitym niezrozumieniu, bądź zignorowaniu informacji zawartych na mapie. Wybór odpowiedzi C, która chronologicznie koresponduje z treścią mapy, może stanowić punk wyjścia do rozmowy na temat obszarów, na których zakony rycerskie były aktywne w poszczególnych przedziałach czasu. Warto zauważyć, że mapa nie obejmuje Bliskiego Wschodu, a jednocześnie nie pokazano na niej skutków działań zakonu krzyżackiego na terenach Prusów i Jaćwingów.